Page 247 - Demo
P. 247
եւ Ֆրանսայի հետ զայն քաջալերելու համար հաւանական ընդդիմութիւնը Գերմանիոյ . կողմէն պիտի գար ուստի եւ Ռուս կառավարութիւնը սկիզբը Գերմանիան եւ անոր , զինակիցները՝ Աւստրիա եւ Իտալիա խորհրդակցութիւնէ դուրս ձգելով միմիայն , ` Անգլիոյ եւ Ֆրանսայի հետ կազմած համաձայնութեամբը հայկական հարցը առաջ տանիլ խորհեցաւ եւ իրաւունք ունէր այսպէս շարժելու քանի որ , 1895- ին Գերմանիան, Աւստրիա Հունգարիան եւ Իտալիան ձեռնպահ մնացած էին հայկական խնդրոյն մէջ- : Այս հաշիւը ի դերեւ ելաւ որովհետեւ Գերմանիա հայկական հարցին վերաբա , , -ցումը եւ Ռուսիոյ դիտաւորութիւնը գուշակած էր Ուստի յանկարծ ինքը հայկական : բարենորոգման հարցը ձեռք առնելուն պէս գաղափար մը ունենալը Եւրոպայի դիւա -նագէտներուն հաղորդեց եւ այս լուրը ստիպեց Ռուսիան որ հրաժարի Գերմանիան եւ , անոր զինակից երկու պետութիւնները հայկական խնդրէն դուրս ձգելու մտադրու -թենէն: 1895- էն մինչեւ 1913 Գերմանիոյ դիրքը բոլորովին փոխուած էր Թուրքիոյ հանդէպ , մասնաւորապէս Անատօլուի մէջ Գերմանիա որ . 1895- ին գրեթէ ոեւէ շահ չունէր Ասիական Թուրքիոյ մէջ , 1913- ին ամենամեծ շահերը ունէր այնտեղ եւ այս տեսակէտով ամէն օտար Պետութիւններէ առաջ անցեր էր արդէն Իր խաղաղ մուտքովը Ատանայի : վիլայէթին ամբողջութեանը Գոնիայի հարաւային եւ Հալէպի հիւսիսային մասին մէջ , , իր մօտաւոր թեւարկութեան եթէ ոչ գրաւումի շաւիղը բացեր էր եւ հայկական հարցին , առթիւ հասկցուեցաւ որ անիկա որոշած էր մինչեւ Մուսուլը տարածուիլ ամբողջ Միջագետքը գրաւելով հայկական հարցին այժմէն բացումը իր հաշուին եւ իր . ակնկալութեանց տեսակէտով վաղահաս էր Ամէն պարագայի մէջ հայկական խնդիրը : , որ Անատօլուի ապագայ բաժանման հարցին առաջին գլուխը պիտի ըլլար մեծապէս , կը շահագրգռէր զինքը գրեթէ նոյն չափով եթէ ոչ աւելի որով Ռուսիան կը , , շահագրգռուէր: Այս կացութեան անտեղեակ չէինք մենք եւ հայկական հարցին գլխաւոր պաշտ -պանութիւնը Ռուսիոյ ձեռքին մէջ դնելով հանդերձ Գերմանիոյ համակրանքն ալ ձեռք բերելու համար կանուխէն անհատական եւ անպաշտօն խօսակցութիւններ կատարած էինք: Մեր խօսքերը Գերմանիոյ կողմէ շատ ջերմ ընդունելութիւն մը գտեր էին Կիլիկիոյ : մէջ իրենց մուտքին առթիւ հասկցուցինք որ Հայերը իրենց առեւտրական ոգիովը , աշխատասէր եւ ուշիմ բնաւորութեամբը իրենց , 4–500,000- ի մօտ ստուար թիւովը , քաղաքակրթուած միակ եւ հզօր տարրը մեծ աջակցութիւն կրնային ընծայել Գերմա , -նիոյ վաճառականական տարածմանը այդ վայրերուն մէջ Ասոր փոխարէն կը : խնդրէինք իրմէ որ բարենորոգմանց դատին մէջ զմեզ պաշտպանէր Հասկցուցեր էինք : որ Հայերը Թուրքիոյ դէմ անջատողական գաղափար չեն տածեր բայց չեն կրնար նաեւ , անհանդուրժելի պայմաններու տակ փճանալ Հայկական բարենորոգումները Անատօ : -լուի ամբողջութիւնը պահպանելու միակ իրական երաշխաւորութիւնն էր ըստ մեզ : Գերմանիան որ այդ ամբողջութիւնը պահպանելու ցանկութիւնը կը յայտնէր գոնէ որոշ, , ժամանակ մը Հայկական բարենորոգմանց ի գործ դրուելուն մէջ շահ ունէր Դես , : [ -պանը Այս խօսքերը ուշադրութեամբ եւ հաճութեամբ ունկնդրեց եւ զմեզ պաշտպա] -նելու յօժարութիւնը յայտնեց այդ միջոցին դարձեալ Կիլիկիոյ մէջ մօտաւոր ջարդի մը . ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԱՐԵՆՈՐՈԳՈՒՄՆԵՐՈՒՆ ԱՌՆՉՈՒՈՂ ՆԻՒԹԵՐ (1912-1914)| 247
