Page 107 - Demo
P. 107
Վերջաբան բայց ո՛չ վերջին խօսք, Գրաւեալ պատմական հայրենիք ունեցող եւ գերեվարեալ ամէն ազգի անկողոպ -տելի իրաւունքն է ձգտիլ իր պատմական հայրենիքին ազատագրման՝ պապենական հողին վրայ վայելելու ազատ անկախ եւ արժանապատիւ կեանք , : Այդ վախճանակէտը ազգեր պատմութեան ընթացքին նուաճած են պատեհ պահերու ինքնեկ կամ դրսեկ մղումներով ըստ հնարաւորութեան ընտրելով զինեալ , պայքարի ուղին կամ զուգորդելով բանակցային եւ ուժային գործունէութիւնները , երբեմն ալ համակերպելով անցնիլ հոգատարական ինքնավարական եւ այլ հան , -գրուաններէ: Այս հատորով ներկայացուած նիւթերը ցոյց կու տան թէ դարեր շարունակ օսման -եան հարստահարիչ լուծին տակ իրենց պատմական բազմադարեան հայրենիքի կարգ մը շրջաններուն մէջ տակաւին հոծ ներկայութիւն պահպանած հայութեան կեանքի , ինչքի եւ պատիւի ապահովութեան ու ազգային ինքնութեան պահպանման համար քայլի ձեռնարկած պատրիարքարանն սկզբնապէս բաւարարուած էր աղերսարկուի , խնդրագրեր ներկայացնողի դերով որպէսզի թրքական կառավարութիւնը անխտրա , -բար գործադրէր օսմանեան սահմանադրութեան տրամադրութիւնները իր հայ հպա -տակներուն համար : Աւելի քան երեք տարի շարունակ մինչեւ Պալքանեան Ա Պատերազմի բռնկման , . նախօրեակը պատրիարքարանն իր մարմիններով բացատրելի բայց դժուար արդա, -րանալի համբերութեամբ օրօրուած էր կառավարական խոստումներով եւ յորդորնե -րովը օսմանեան խորհրդարանի հայ երեսփոխաններուն հակառակ անոր որ բազմա , -թիւ առիթներ ներկայացած էին հաստատելու թէ կառավարութիւնը ո՛չ թէ կամեցող « բայց անկարող էր այլ՝ հայոց կացութիւնը բարւոքելու չկամ » , : Հայկական ղեկավար շրջանակները յապաղումով եզրակացուցած էին թէ՝ այլեւս ոչինչ ակնկալելով թրքական կառավարութենէն եւ հիմք ընդունելով 1878- 1895-ին եւին Թուրքիոյ ստանձնած միջազգային յանձնառութիւնները՝ հարկ էր վերակենդա -նացնել բարենորոգումներու հարցը իրենց տարրական իրաւունքներուն ապահովման , երաշխիքը որոնելով արտաքին ուժերու մէջ 1: 1 Ապահովութեան զոյգ յանձնախումբերու 13/26 Նոյեմբեր 1913- ի նիստին արձանագրու -թիւնը՝ թէ առանց եւրոպական երաշխաւորութեան ոչ մէկ բարենորոգում կրնար իրակա -նանալ եւ այդպիսի երաշխաւորութիւն թիւրք կառավարութիւնը բացայայտօրէն կը մերժէր իր մէջ կ՚ամփոփէր ընդհանուր պատկերը, :ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԱՐԵՆՈՐՈԳՈՒՄՆԵՐՈՒՆ ԱՌՆՉՈՒՈՂ ՆԻՒԹԵՐ (1912-1914)| 107
