Page 233 - Demo
P. 233
Յաւելուած 28 ՏԵՍԱԿՑՈՒԹԻՒՆ ԳԵՐՄԱՆԻՈՅ ԱՐՏԱՔԻՆ ԳՈՐԾՈՑ ՆԱԽԱՐԱՐ Պ ՁԻՄՄԷՐՄԱՆԻ ՀԵՏ. Պէրլին, 24 Նոյեմբեր 1913 ՆԱԽԱՐԱՐԸ իսկոյն խօսք առնելով կ՚ըսէ թէ թուրքերը կը շարունակեն ընդդիմանալ բարենորոգումներուն Սաիտ փաշա փոփոխութիւն կրած է աւելի զիջող : , դարձած է բայց ժէօն թիւրքերը մասնաւորաբար Ճէմալ պէյ անուն անձ մը որ . -, 34 յատկապէս բարենորոգումներու խնդրով կը զբաղի բուռն կերպով կը դիմադրեն Չեն , : ուզեր որ տէրութիւնները անոնց խառնուին Ամէն բարենորոգում ընելու պատրաստ : ենք կ՚ըսեն բայց մեզ ազատ պէտք է թողուն Ճավիտ պէյ, , : 35, զոր յաճախ կը տեսնեմ , բնաւ առիթ չի փախցներ բարենորոգումներուն անդրադառնալու ինք խօսք կը բանայ . միշտ եւ ոչ թէ ես Կը խնդրէ որ Թուրքիան ազատ թողունք ինք իր գլխուն հաստատել, : բարենորոգումները կ՚ըսէ թէ Թուրքիա կ՚ըմբռնէ անոնց պէտքը եւ որոշած է զանոնք. , գործադրութեան դնել բայց առանց օտար հակակշռի Կ՚ըսէ նաեւ թէ գաւառները , : հանդարտ են կարգապահութիւն կը տիրէ ամէն կողմ եւ կառավարութիւնը պիտի ընէ , , տակաւին ինչ որ պէտք է Կ՚աւելցնէ թէ պէտք չէ մտիկ ընել Նուպար փաշան որ Հայոց : կացութեանը բնաւ տեղեակ չէ միշտ Եգիպտոս կ՚ապրի եւ երբեք ոտք չէ դրած Ասիա , : ՊՕՂՈՍ ՓԱՇԱ Ճավիտ պէյ իրաւունք ունի երբեք Հայաստան չեմ գտնուած .- . . բայց կը մոռնայ բան մը թէ ես խնդիրը աւելի բարձրէն կը դիտեմ քան ինք եւ զայն , , պարզած ատենս ինչպէս կը պարզեմ հիմա Ձեր Վսեմութեան աւելի Եւրոպայի շահերը , , աչքի առջեւ ունիմ Առանց ծրագրին մանրամասնութեանց մէջ մտնելու կը հարցնեմ : , Ձեր Վսեմութեան այո՛ կամ ոչ թուրքերը շահ ունի՞ն այսօր որ լուրջ եւ դրական . , բարենորոգումներ իրականացուին բառնալու համար խռովութեանց եւ ջարդերու , վտանգաւոր վառարան մը եւ պահպանելու համար Ասիական Թուրքիոյ ամբողջու -թիւնը Ասիկա տարակուսելի չէ ինչպէս Ձեր Վսեմութիւնը եւ բոլոր տէրութիւնները: , հաստատեցին Դեռ վերջերս՝ Պ Ասքուիթ նոյնը ըրաւ կարեւոր ճառի մը մէջ եւ Պ: . 36 , . 34 Ակնարկութիւնը կը վերաբերի 1922- ին Թիֆլիսի մէջ զգետնուած Ահմէտ Ճեմալի՝ Ատա -նայի կառավարիչ ապա օսմանեան եռապետութեան անդամ եւ ծովուժի նախարար , :35 Մեհմէտ Ճավիտ տուեալ շրջանին կը վարէր օսմանեան Թուրքիոյ ելեւմտից նախարարու -թիւնը եւ կը մշակէր ու կը վարէր հայերն ունեզրկելու ծրագիրներ :36 Ասքուիթ (Herbert Henry Asquith) տուեալ շրջանին վարչապետն էր Մեծն Բրիտանիոյ , միաժամանակ ըլլալով Ազատական Կուսակցութեան ղեկավարը Ինչպէս կը պարզուի : թուրք բարձր անձնաւորութեան մը Le Temps թերթի Պոլսոյ թղթակցին կատարած յայտարարութիւններուն առիթով նոյն թերթին մէջ լոյս տեսած Նուպարի պատասխանէն , Ասքուիթ ըսած է թէ բարենորոգումները պէտք է կատարուին տէրութիւններու ուղղակի « օգնութեամբ եւ գործօն մասնակցութեամբ Նուպար նաեւ նշած է թէ նոյնը հաստատած »: է վարչապետ Պեթման Հոլվէկ ռայխսթակի - [= գերմանական խորհրդարանին մէջ իր ] ճառով Վերջին Լուրեր (« », «Ժամանակ», 2/15 Դեկտեմբեր 1913, թիւ 1648):ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԱՐԵՆՈՐՈԳՈՒՄՆԵՐՈՒՆ ԱՌՆՉՈՒՈՂ ՆԻՒԹԵՐ (1912-1914)| 233
