Page 57 - Demo
P. 57
Կասկած առթող աննշան ակնարկ մը կամ անմեղ համարձակութիւն մը , , անխուսափելի կորուստ մի է Կիլիկիոյ Հայութեան Մեր այս համակերպու : -թիւնը եւ ի սէր ժողովրդեան պահպանողական ուղղութիւնը թերեւս խստու -թեամբ դատողներ գտնուին մանաւանդ հաւանական ամէն վտանգէ զերծ , , ազատ երկրի մէջ ապրող մերիններէն որոնք քաջալերուած Մակեդոնիոյ եւ , Ալպանիոյ ստանալիք վիճակէն ո՛ գիտէ թերեւս ըմբոստացումի ծրագիրներու , , մէջ տեսնեն Հայութեան ազատագրութիւնը Դժբախտաբար մեր տեսութեանց : , եւ համոզմանց գիտակ ըլլալով հանդերձ կը լսեմք թէ Աղեքսանդրիոյ եւ , Գահիրէի մէջ ալ կը գտնուին խորհողներ նման ծրագիրներով՝ օգտուիլ ժամա -նակի պատեհութենէն : Եթէ Կիլիկիան Մակեդոնիոյ նման ունենար համացեղ եւ համակրօն սահմանակից տէրութիւն մը եթէ Ալպանիոյ նման ապրած ըլլար դարերէ ի վեր , զէնքի եւ դաշոյնի անբաժանելի ընկերակցութեամբ եւ մանաւանդ եթէ , Աւստրիոյ եւ Իտալիոյ նման շահակից տէրութեանց աջակցութիւնները վայելէր , մենք ալ Գահիրէի եւ Աղեքսանդրիոյ ազգասէրներուն համամիտ եւ համակիր , առանց խղճի որեւէ ստգտանքի պիտի ըսէինք Համակերպութիւնը ստրկու , . « -թիւն է իսկ ընդվզումը փրկութիւն , »: Սակայն դժբախտաբար Կիլիկիան տարացեղ եւ տարակրօն տարերաց ծովին մէջ անթի եւ անառագաստ նաւակ մի է որ չէ՛ թէ հզօր մրրիկներէ այլ թեթեւաշունչ հովէ մի ալ խարակներու , , զարնուելու եւ փշրուելու վտանգին մէջ է ահաւոր վտանգ մը զոր հեռաւորներէ , , աւելի մենք կը տեսնենք քանի որ գիտակ ենք աննախընթաց կոտորածէն , վերապրողներու բարոյական տնտեսական եւ հոգեկան վիճակին ուր ամէն օր , , կը տեսնեմք որ Կիլիկիոյ այս օրուայ Հայութիւնը կազմող կարեւոր մաս մը կը , բաղկանայ այրիներու լէգէոններէ կիսամերկ բիւրաւոր որբերէ եւ օրական , հացի կարօտ մաշուած անկար ծերերէ : Իրաց այս ճշգրիտ վիճակին մէջ խիզախ խորհուրդներ եւ արիւնոտ ծրագիրներ սարսափով կը լեցնեն զմեզ եւ պատմութեան անիծից շանթերը կը կուտակեն մեր գլխուն եթէ լուռ ու անտարբեր մնանք Մենք կը լսենք տակաւին , : հազարաւոր նահատակներու մահամերձի հռնդիւնները զոր Կիլիկիոյ լեռները , գործածութեան նկատմամբ պայմանաւ սակայն որ ծրագիրն ըլլայ լաւ կշռադատուած , , , : Արդէն Սերոբեան ալ դիտել տուած է թէ նամակներու մէջ յայտնաբերուած Սահակ Բ ի . «ազգային քաղաքական ըմբռնումը ներկայացնելով հանդերձ- », ինք կը կարծէ թէ «Կաթողիկոսը ինքն ալ համամիտ չէ իր որդեգրել ուզած տեսութիւններուն Եւ ինչպէս »: Սերոբեան նշած է նոյնը կը հաստատէ իր երբեմնի քարտուղար Քերովբէ Փափազեանի , 29 Դեկտ. 1912 թուակիրը ուր Սահակ Բ ի մասին կ՚ըսուի, . . «... հակառակ չէ որեւէ ծրագրի , ըլլայ վրէժխնդրական ըլլայ յաջողութեան մը համար օրինակ ոյժ տալ Հայկական խնդրոյ , , կարգադրութեան ... սակայն ապահովուիլ կ՚ուզէ Հարկ է նաեւ ուշադրութիւն դարձնել »: Ինքնակենսագրութեան բաժնով ներկայացուած Սահակ Բ ի . 23 Դեկտեմբեր 1912 թուա -կիրին սա արտայայտութեան . «... ամէն կերպով անցեալի ներկայի եթէ տարօրինակ չէ , , , , ըսենք նաեւ ապագայի փորձառութեամբ հակառակ ենք այն գաղափարին թէ նահատակ , ազգը օր ու արեւ պիտի տեսնէ շնորհիւ դիւանագիտութեան ...»:ՆԻՒԹԵՐ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԱՐԵՆՈՐՈԳՈՒՄՆԵՐՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐԵԱԼ (1912-1913)| 57
