Page 144 - Demo
P. 144
շահուց բերմամբ մօտենալ իրարու՝ Մօտաւոր Արեւելքի խնդրոց լուծման եղանակին , նկատմամբ Գերմանիա ոչ եւս ունի այն չէզոք կամ ձեռնպահ դիրքը՝ զոր կը բռնէր: 1894–96 ի դէպքերու ատեն այլ մեծ շահագրգռութեամբ եւ աչալրջութեամբ կը հետեւի Փոքր . Ասիոյ իրադարձութեանց որովհետեւ Եւրոպական Թուրքիոյ խնդիրները այլեւս , մէջտեղէն ելած կրնան նկատուիլ եւ բոլոր ուշադրութիւնը պէտք է դարձնել Ասիական , Թուրքիոյ՝ ուր Գերմանիոյ շահերն ալ կը բարդուին հետզհետէ Այս նկատումներով : Գերմանիա շատ բարեացակամ հայեացքով կը նայի Հայկական նահանգներու մէջ բա -րենորոգմանց գործադրութեան եւ աւելցուց մեր Արտաքին Գործոց պաշտօնատուն , ( յօժար է հաճութիւն տալու Նուպար փաշայի յանձնարարած ծրագրին երաշխաւորու ), -թեամբ վեց Մեծ Պետութեանց բայց իսպառ հակառակ է առանձնակի կամ գլխաւո , -րաբար Րուսիոյ հսկողութեան կամ վերին իշխանութեան տակ բարենորոգմանց ծրագիր գործադրուելուն :»* * Ծանօթ Նուպար փաշայի Պատգամ Յանձնաժողովն ծրագրի պատրաստու.- . -թեան միջոցին հսկողութեան վերաբերեալ յօդուածին առթիւ հեռատեսութեամբ նշանակեց թէ՝ կա՛մ Պետութիւնք միահամուռ հսկեն կա՛մ իրենցմէ միայն միոյն, , , յանձնեն հսկողութիւնը Թէպէտ մատնանիշ չըրաւ այդ մին՝ բայց անդամոց ներքին : փափաքն էր որ Րուսիա լինի այն քանի որ նա է Հայաստանի ամենամօտիկ պետու , -թիւնը եւ բնական է որ անոր կը պատշաճի հսկողութեան ամենակարեւոր եւ մեծ գործը : Այս եւ այլ կէտերու մասին Պատրիարքարանիդ պատուիրակ Վահան էֆ Փափազեան . արդէն ծանօթութիւններ տուած կը լինի : [«]3°. Արդ երբ երկուքն ալ Րուսիա եւ Գերմանիա կը հրաժարին այս նախաձեռ, , -նութենէն եւ կը յայտարարեն թէ՝ Անգլիոյ անկ է այդ նախաձեռնութիւն՝ զարմանալի զուգադիպութիւն մ՚է որ Անգլիա պաշտօնական Անգլիա եւ մամուլ կը յամառի , ( ) ծայրագոյն զգուշաւորութեան դիրք մը բռնել այս խնդրոյ հանդէպ որուն ա՛յնքան , ( յայտնի եւ ջերմ առաջաւորներն եղած էին 1894–96 թուականներուն եւ նոյն իսկ այդ) խնդրոյն վրայ Սըր Էտուարտ Կրէյ մի՛շտ կը յետաձգէ տեսակցութիւն մը շնորհել 6 Նուպար փաշայի եւ Անգլիացի խորհրդարանի անդամներու դիմումներուն եւ , հարցումներուն եւս այս խնդրի մասին զգուշաւորութեան խորհուրդէ յետաձգման , 6 Edward Grey, Մեծն Բրիտանիոյ արտաքին գործերու նախարար տուեալ պահուն : The New York Times- 19 իՍեպտեմբեր 1913- ի համարով լոյս տեսած Հայոց Ճակատագիրը « » (The Fate of the Armenians) խորագիրը կրող յօդուածին մէջ ուր մէջբերում մըն ալ կատարուած , էր Գրիգոր Զօհրապի Մարսէլ Լէար ծածկանունով հրատարակուած ֆրանսերէն գրքոյկէն , պիտի նշուէր Սըր Էտուըրտ Կրէյ դեռ քանի մը օր առաջ յստակօրէն յայտարարեց թէ . « թուրքերու ապագան կը գտնուի իրենց Ասիական տիրոյթներուն մէջ եւ թէ Եւրոպան Թուրքիոյ ամբողջականութիւնն այնտեղ պիտի յարգէ բայց միայն պայմանաւ որ թուր , [ -քերը պատշաճօրէն իշխեն Կրէյ նաեւ ըսած է թէ եթէ Եւրոպական Համաձայնութիւնը] »: , միջոցներ ձեռք պիտի չառնէ Թուրքիոյ նկատմամբ ապա իր անդամներէն մէկուն թոյլ , պէտք է տրուի այդպէս ընել : «Եթէ թուրքերը ետ մղուին դէպի Ասիա այդ պարտակա , -նութիւնն ստանձնող պետութիւնը խիստ բնականաբար պիտի ըլլայ Ռուսիան եւ յաջորդ , անգամ Ռուսիան դժուար պիտի ըլլայ կանգնեցնել Սան Սթեֆանոյի բարձունքներուն վրայ»: 144 |ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԱՐԵՆՈՐՈԳՈՒՄՆԵՐՈՒՆ ԱՌՆՉՈՒՈՂ ՆԻՒԹԵՐ (1912-1914)
