Page 127 - Demo
P. 127
Աւստրիոյ դեսպան Փալլավիչինի պիտի բանաձեւէր աւելի իրատեսական մօտե -ցում մը գրելով թէ Թուրքիան մերժած ըլլալով պետութիւններուն կողմէ բարեփոխում , -ներու կառոյցին վրայ վերահսկողութեան սահմանումը զոր ռուսական նախագիծին , ամենակարեւոր պահանջը կը նկատէր ինք բարեփոխումներն արժանացած կ՚ըլլային , բոլոր նախկին բարենորոգչական խոստումներու ճակատագրին 47: Ֆրանսացի փորձառու դիւանագէտ Քլեմանսօ վերապահութեամբ կը մօտենար համաձայնագրի գործադրութեան կարելիութեան նշելով թէ թուրքերը Եւրոպան , վարժեցուցած էին անակնկալ պատահմունքներու դիմաց գտնուելու հետեւաբար . , տեսական ընդհանրացումով կը կասկածէր թէ հպատակներու համար արդարութիւն , կրնայ գոյութիւն ունենալ առանց ազատութեան 48: Վահան Փափազեանի համար Ցնծութիւնը ընդհանուր էր Ամենքս հաւատացած « : էինք որ վերածնունդի նոր շրջան մը կը բացուէր Ձեռք բերուած բարենորոգումները : առաջին հանգրուան մը կը համարէինք՝ հասնելու ապագայ աւելի լայն ու ազատ զարգացման Բայց յանկարծ պայթեցաւ համաշխարհային պատերազմը: ...» : 49Չորմիսեան տակաւին, 15–16 տարեկան պատանի այդ շրջանին պիտի յայտնէր իր , խորապէս տպաւորուած ըլլալը Պոլսոյ հայ թերթերուն կուսակցական գործիչներուն « , , ուսուցիչներուն հոգեւորականներուն ժողովուրդի բոլոր խաւերուն խանդավառ, , » զգացումներէն50: «Բոլոր խաւերու խանդավառութիւն վերագրել չափազանցութիւն է անշուշտ » , որովհետեւ քիչ չէին վերապահներ եւ աղէտի մը հաւանականութիւնը չբացառող մտա -հոգ անձեր : Եթէ Պոլիս աւելի մեծ թիւ մը կը ներկայացնէին խանդավառներն ու լաւատեսները , պարագան նոյնը կրնար չըլլալ գաւառաբնակ հայերու համար Օրինակ քիչ մը աւելի : , ուշ, 1914- ի ամրան հայաբնակ գաւառներ շրջապտոյտի ելած Սիմոն Վրացեան իր, յուշերուն մէջ պիտի պատկերէր անոնց վերապահութիւններն ու մտավախութիւն -ները51: Ատենագրութիւններուն տողերը կը մղեն ենթադրելու թէ ռուսեւթրքական համա -ձայնագրին ստորագրութենէն քիչ առաջ պատրիարքարանի շրջանակին մէջ սողոսկած էր թերահաւատութիւն մը՝ կատարուող բանակցութիւններու արդիւնքին նկատմամբ , որով նաեւ ճիգ՝ պատասխանատուութենէ խուսափելու երբ , 10/23 Դեկտեմբեր 1913- ինիստին ըսողներ կ՚ըլլան թէ հարկ է խուսափիլ թուրքերու հետ ուղղակի բանակցելէ եւ թողուլ որ անոնք իրենց առաջարկներն ուղղեն մեծ տէրութիւններու Պոլսոյ դեսպան -ներուն որպէսզի եթէ մեր իրական պահանջները չընդունուին գոնէ անոնք ըն, « , -47 Բաում, 72 (մէջբերուած հետեւեալ աղբիւրէն՝ Artem Ohandjanian: Armenien. Der verschwiegene Völkermord, wien-Köln-Graz 1989):48 «Արարատ Պաշտօնական Ամսագիր Հայրապետական Աթոռոյ Ս Էջմիածնի ԽԸ տա», . , . -րի համար Գ, ., 1914, 233:49 Փափազեան, 272:50 Չորմիսեան, Կուսակցութիւնները, 64:51 Վրացեան, 147 –161:ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԱՐԵՆՈՐՈԳՈՒՄՆԵՐՈՒՆ ԱՌՆՉՈՒՈՂ ՆԻՒԹԵՐ (1912-1914)| 127
