Page 125 - Demo
P. 125
Նոյն մտածումը չէին բաժներ Վարանդեանի՝ Դաշնակցութեան Արեւմտեան Բիւ -րոյի գաղափարակիցները երբ , 13 Մայիսին Մարաշ ղրկուած նամակի մը մէջ ակնարկե -լով Կիլիկիոյ մէջ ապստամբական անյաջող փորձերու եւ անցուդարձերուն կ՚ըսէին « », . «Մենք մեր կողմէն հակառակ էինք ամէն յախուռն ձեռնարկի որ ի վերջոյ դատա , , , -պարտուած էր վիժելու » : 43Կը թուի թէ բարենորոգումներու ծրագրային կէտերու քննարկումները Պոլսոյ դես -պանատուներու ներկայացուցիչներուն վստահուելէ եւ ռուսեւգերմանական ծրագրի որդեգրումէն ու անոր հիմամբ Բ Դրան հետ բանակցութիւններու ձեռնարկումէն ետք . , հայկական պաշտօնական մարմիններու մէջ նահանջ արձանագրած է ինքնապաշտ -պանութեան քննարկման անհրաժեշտութիւնը եւ գերակշիռ դարձած է մի՛այն դիւանա -գիտական բանակցութիւններով խնդիրը հետապնդելու սկզբունքը որ կրնար փոփո , -խութիւն կրել ընդհանուր քննիչներուն ճամբու դրուելէն ետք : Ռուսեւթրքական համաձայնագրին նշանակութիւնը Բարենորոգումներու պատրանքը համաձայնագրի ձեւ ստանալէ եւ ստորագրու 44 -թիւնները դրուելէ ութ օր առաջ , 18/31 Յունուար 1914- , ին Պոլսոյ մէջ բանագնացական կարեւոր աշխատանք տարած Գրիգոր Զօհրապ Եւրոպայի մէջ կարեւոր քարոզչական աշխատանք տարած Արշակ Չօպանեանի կը ներկայացնէր հաշուեկշիռը պահ մը մեծ « ակնկալութիւններ եւ պահ մըն ալ ամէն բան վրայ տուածի վախը ունենալով տարուած » աշխատանքին: Գոհունակ՝ ան շահ կը նկատէր եօթ կէտեր տաս տարուան համար անուանուած .- եւրոպացի ընդհանուր քննիչները հայերէնի գործածութիւնը պաշտօնատուներու եւ , դատարաններու մէջ ժամանակաւոր համեմատական մասնակցութիւնը տեղական , Նշենք նաեւ թէ Վարանդեան 30 Յուլիս 1913 թուակիրով Նուպարի պիտի փոխանցէր Սազոնովի հետ տեսակցութեան մը մասին իր մէկ բարեկամէն ստացուած տեղեկութիւն -ներ որոնց համաձայն ռուս արտաքին գործոց նախարարը կը յայտնէ թէ՝ Գերմանիոյ, կեցուածքին պատճառով Ռուսիա պիտի հարկադրուի զիջումներ կատարել հայկական բարենորոգումներու գծով թէ՝ կարգ մը տէրութիւններ կը վախնան որ բարենորոգումներու . ծրագիրը «վերջաւորութեան սկզբնաւորութիւն » նշանակէ Թուրքիոյ համար՝ զայն մասնատելու իմաստով եւ թէ՝ զինուորական ճնշման մը հաւանականութիւն չկայ . « » տուեալ պահուն ծրագիրը թուրքերուն բռնադատելու համար Ապա յետ գրութեամբ կը : շօշափէ հանգանակեալ գումարներէ ինքնապաշտպանութեան բաժին հանելու հարցը՝ ըսելով թէ ազգը ինքնապաշտպանութենէ զրկելը կամաւոր անձնասպանութիւն մը պիտի ըլլայ և նշելով թէ կը մտածուի Վանի եւ Մուշի մէջ խառն մարմիններ կազմելով գոհացնել պէտքերը այդ գործին , «որուն նոյն ինքն ազգային երեսփոխանական ժողովը վերջերս ակնարկութիւն ըրած էր թափանցիկ կերպով Անտոնեան նշեալ նամակին եւ Նուպարի »: անոր տուած պատասխանին արտագրումէն ետք որպէս ծանօթութիւն աւելցուցած է . «... Փաշան ոչ իսկ բառ մը գրած է Պ Վարանդեանի նամակին Յետ Գրութեան մասին որ . , ինքնապաշտպանութեան հանգանակութեան գործին կ՚ակնարկէր ՓՆՄ ԶՆՀՀՄ » (, ):43 Փամպուքեան Ժ հատոր, . , 385:44 Աղայան, 324:ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԱՐԵՆՈՐՈԳՈՒՄՆԵՐՈՒՆ ԱՌՆՉՈՒՈՂ ՆԻՒԹԵՐ (1912-1914)| 125
